Bài 2 về hòa âm: Phối Khí Cho ca Khúc (phần 1)

I. Hợp Âm 7

Qua bài 1, các bạn đã biết cách ghi hợp âm tự nhiên (hợp âm trưởng và thứ) cho một bài hát. Ngoài các hợp âm tự nhiên, các bạn còn có thể sử dụng thêm hợp âm 7 để thêm màu sắc hòa âm.
1. Hợp âm 7 là hợp âm 4 nốt, được thành lập như sau:
Chồng lên hợp âm (cả trưởng và thứ) thêm một quảng 3 thứ tính từ nốt quảng 5 của hợp âm (hoặc quảng 7 thứ tính từ nốt gốc hợp âm). Nếu là hợp âm trưởng thì tên gọi của hợp âm sẽ là: hợp âm trưởng 7, và nếu là hợp âm thứ thì tên gọi là hợp âm thứ 7.

Click to view attachment

Đừng lầm lẫn hợp âm trưởng 7 - thí dụ C7 với hợp âm 7 trưởng - thí dụ Cmaj7. Hợp âm trưởng 7 là hợp âm trưởng có thêm nốt quảng 7 thứ tính từ nốt gốc hợp âm trưởng. còn hợp âm 7 trưởng (cũng là hợp âm có 4 nốt) có thêm nốt quảng 7 trưởng tính từ nốt gốc hợp âm.

Click to view attachment

2. Theo luật hòa âm ở phần giải kết mà ta đã biết, trước khi trở về hợp âm chủ – kết hoàn toàn hoặc kết không hoàn toàn, tuyến hợp âm sẽ tiến hành đến hợp âm bậc 5.
Để tạo hiệu quả "réo gọi" hợp âm chủ hơn, hợp âm bậc 5 này được nhận thêm một nốt để trở thành hợp âm 7. 4 nốt trong hợp âm 7 này sẽ chuyển về 3 nốt trong hợp âm chủ theo bậc 1/2 cung hoặc 1 cung lên xuống. Nốt gốc của hợp âm bậc 5 có thể không chuyển và trở thành nốt quảng 5 trong hợp âm chủ hoặc có thể nhảy theo quảng 5 xuống hoặc quảng 4 lên để về nốt chủ âm trong hợp âm chủ.

Click to view attachment

II. Cấu Trúc Của Phần Hòa Âm Cho Ca Khúc

Phần hòa âm cho ca khúc thông thường có cấu trúc như sau:
Khúc dạo đầu (Introduction, gọi tắt là Intro) => dừng nghỉ 1 => Đệm cho phiên khúc 1 => dừng nghỉ 2 => Đệm cho phiên khúc 2 => dừng nghỉ 3 => Đệm cho điệp khúc => dừng nghỉ 4 => Đệm cho phiên khúc 1 lặp lại => dừng nghỉ 5 => Đệm cho phiên khúc 2 lặp lại => dừng nghỉ 6 (để kết hoặc để lặp lại ca khúc từ đầu hoặc lặp lại từ điệp khúc trở đi).

A. Soạn tiết điệu đệm:

1. Đối với ca khúc được hòa âm theo phong cách nhạc nhẹ pop hoặc rock, việc phải làm trước tiên là xác định tiết điệu trống đệm (rhythm) cho khúc dạo đầu, phiên khúc, điệp khúc và kết bài.

2. Nếu là ca khúc được hòa âm cho khiêu vũ thì quá dễ, chỉ cần xác định nhịp điệu khiêu vũ cho ca khúc là xong như rhumba, tango, pasodoble, swing, slow, chachacha, valse, boston...
Việc chọn tiết điệu trống đệm cho ca khúc tùy thuộc vào quan điểm của người soạn hòa âm và... cũng có thể tùy theo yêu cầu của tác giả ca khúc hoặc của người sử dụng ca khúc. Tiết tấu trống phải được soạn cho phù hợp với tiết tấu của giai điệu và phù hợp với trạng thái tình cảm theo nội dung ca từ và giai điệu. Chẳng hạn như giai điệu đang du dương, chảy nhẹ nhàng thì không thể nào được đệm bằng tiết tấu sôi nổi hoặc đảo phách. Những tiết tấu nghịch phách, nhấn nhá phù hợp cho các đoạn có kịch tính, tương phản.

3. Để cho ca khúc thêm màu sắc, không nên sử dụng 1 tiết điệu trống cho cả bài mà nên có ít nhất 2: 1 tiết điệu cho phiên khúc và 1 tiết điệu cho điệp khúc. Tiết điệu trống cho điệp khúc có thể là 1 tiết điệu trống hoàn toàn khác với tiết điệu trống của phiên khúc - gọi thông dụng là đổi điệu, hoặc có thể là biến tấu của tiết điệu phiên khúc (variation).

B. Cách soạn trống:

Qui định thông thường cho ký âm bộ trống pop rock/jazz trên giòng kẻ nhạc như sau:

Click to view attachment

– Trống kick (còn gọi là bass drum) luôn rơi vào phách 1 để xác định đầu ô nhịp. Trừ trường hợp muốn tạo hiệu quả tiết tấu cho giai điệu, trống kick có thể rơi vào phách nghịch hoặc phách yếu.
– Trống snare thường rơi vào phách yếu (hoặc phách nghịch).
– Hihat làm nhiệm vụ như máy đánh nhịp (metronome), giữ tốc độ (tempo).
– Các trống tom (từ 3 trống trở lên) dùng để làm màu sắc cho tiết điệu trống, thường được sử dụng trong các đoạn trống báo.
– Cymbal thường đi đôi với trống kick để xác định đầu đoạn trống hoặc tạo hiệu quả nhấn mạnh cho tiết điệu trống.

Các bạn nghe đoạn tiết điệu trống đơn giản được ký âm như sau:

Click to view attachment


Click to view attachment

(Còn tiếp)

con bo go phu thi ky hieu o dau vay NS Dac Tam? hay la viet rieng 1 dong nhac cho bo go phu rieng?

Bộ gõ (percussions) được ký hiệu thêm 1 dòng riêng.

Nếu là bộ gõ chỉ có một âm sắc hoặc cao độ duy nhất (chẳng hạn như maracas, tambourine) thì chỉ cần viết trên một đường vạch thẳng song song với các giòng nhạc khác và được gạch nhịp chung theo giòng nhạc.

Nếu là bộ gõ có nhiều âm sắc và cao độ (như bongos, bongas) thì được viết trên giòng kẻ nhạc 5 vạch và người soạn hòa âm có thể ghi tên bộ gõ theo cao độ từ thấp đến cao như đối với nốt nhạc.

Lưu ý là nốt ghi cho bộ gõ sẽ không có hình dạng tròn như nốt nhạc (vì không có trường độ) mà là chữ x hoặc ký hiệu hình tam giác nhỏ.

nhac si giai thich ky hon nhu : dung nghi 1 ,2 ,3 4, 5 va phien khuc la gi ? em chua hieu duoc .

Trong bai :' Roi mai toi dua em "nhac si dung bo go gi nghe hay nhi ,lay bo go ay o dau ,dung phan mem gi de lam ? danh bang tay vao phan mem hay ky am len phan mem ? xong roi cach tron (mix ) nhu the nao ,dung phan mem gi de chinh sua tron (mix ) bo go do cho hay vay ?nho nhac si giup nhe .cam on nhac si >

Chào bạn nguyen son. Ối chà... bạn hoàn toàn chưa hiểu gì về ca khúc. Bạn hãy tải về file "Kỹ Thuật Sáng Tác Ca Khúc" mà tôi đã đăng trong Diễn Đàn để học.

Phiên Khúc, tiếng Anh gọi là Verse và Điệp Khúc là Refrain/Chorus.

Một ca khúc thường có cấu trúc: phiên khúc 1, dừng nghỉ 1, phiên khúc 2, dừng nghỉ 2, điệp khúc, dừng nghỉ 3, điệp khúc lặp lại, dừng nghỉ 4, phiên khúc 1 lặp lại, dừng nghỉ 5, phiên khúc 2 lặp lại.

Bạn hãy đọc kỹ tài liệu "Kỹ Thuật Sáng Tác Ca Khúc".

Bạn nguyen son còn mới lạ với nhạc MIDI. Hãy tải về tài liệu "Căn Bản Về MIDI 1 và 2" mà tôi đã đăng trong Diễn Đàn để hiểu thêm về kỹ thuật làm nhạc trên vi tính. Tôi cũng có đăng bài viết về các phần mềm soạn nhạc trong mục Thường Thức Âm Nhạc trên trang chủ Giai Điệu Xanh, bạn hãy tìm và đọc.

Những âm thanh nhạc cụ mà các bạn sẽ được nghe qua các bài mp3 minh họa đều từ nhạc cụ ảo (nhạc cụ phần mềm). "Ảo" là vì bạn không thể sờ bằng tay được nhưng âm thanh hay như nhạc cụ thật!

Làm nhạc trên vi tính bằng phần mềm và mix bằng phần mềm là một quá trình học và hành, tuy đơn giản nhưng đòi hỏi kỹ năng nhạc lý và tâm hồn biết nghe và phân biệt nhạc hay và nhạc không hay. Các bạn nên hiểu là không có nhạc cũ, nhạc mới, nhạc xưa, nhạc hiện đại mà chỉ có nhạc hay và nhạc không hay thôi.

Em chào Anh Tâm ! Trong sáng tác ca khúc hoặc phối âm phối khí và mix nhạc ,hầu như cái nào Anh cũng giỏi .Hôm nay Em mạnh xin hỏi Anh Tâm về cách viết nhạc cụ hoặc sử dụng bộ âm thanh nào để diễn đạt ý tưởng của mình khi em muốn thể hiện cho sự nguy hiểm sắp xảy ra trong 1 kịch bản .Em có thể dùng tiếng động của âm thanh nào đó được không .mong Anh chỉ giúp .

Muốn dùng âm thanh nhạc cụ để diễn tả tình huống thì em phải hiểu tính năng nhạc cụ. Chẳng hạn như em phải hiểu âm thanh, âm sắc, các kỹ thuật diễn tấu của violin. Ngoài ra còn phải tính đến tốc độ (tempo), tiết tấu, sắc thái mạnh nhẹ.

Thí dụ để diễn tả cảnh gió mưa thét gào thì dùng tiếng violin được kéo nghe rít lên giả tiếng gió rít, timpani (trống định âm) giả tiếng sấm...

Sau khi hiểu tính năng nhạc cụ rồi thì phải có cái đầu biết tưởng tượng để phối hợp nhạc cụ, tempo, tiết tấu, sắc thái mà tạo ra nhạc tình huống.

Cám ơn Anh .Qua ví dụ gợi ý của Anh về nhạc cụ dây vừa rồi để diễn tả một ý tưởng tưởng nào đó , em có nghe cách sử dụng kỷ thuật như : marcato, staccato, pizz của dàn dây này .Vậy thưa Anh ,Anh có thể cho ví dụ về về dàn dây của nhạc cụ ảo trong midi để Em có thể hiểu thêm không à .