Nhân việc có 2 thành viên ở Đức trao đổi về kỹ thuật cách âm cho phòng mix, tôi xin góp ý theo kinh nghiệm làm âm thanh phòng thu và mix trên PC gia đình của tôi như sau:

Chúng ta đi tìm cách mix và master để đi đến hiệu quả sau cùng là bản mix phải nghe tốt trên mọi dàn máy, địa hình, địa vật. Có đúng không? Và để đạt được hiệu quả mà chúng ta mong muốn như vậy, chúng ta nào là sắm micro cho thật tốt, audio interface cho thật tốt, monitors cho thật tốt, headphones cho thật tốt, tất cả mọi thứ liên quan đến phần cứng đều phải thật tốt, cách âm cho thật tốt...

nhưng để cho bản mix của chúng ta nghe được tốt trên mp3, trên iPod, trên dàn máy stereo trong xe hơi, trên dàn máy CD Trung Quốc... và nghe được tốt ở mọi nơi thì cách mix dễ nhất để đạt được hiệu quả này là mix mono , mix gom âm thanh , mix "wall of sound" , mix mọi thứ cho thật rõ và nhất là THẬT TO => dùng kỹ thuật boost và limiter , dùng kỹ thuật maximizer , normalizer => mọi âm thanh đều nghe được rõ!

Tôi không tin có một bản mix nào đáp ứng được yêu cầu: NGHE TỐT TRÊN MỌI DÀN MÁY.

Khi mở mục Kỹ Thuật Mix Trên PC, tôi muốn cho các bạn hiểu việc phải tái tạo không gian biểu diễn âm nhạc như trong khung cảnh và không gian thật bằng các FX và một bản mix như vậy sẽ nghe tốt trên dàn máy hifi stereo tương đối tốt. Nếu cho bản mix này vào dàn CD xách tay mà nghe thì hỏng!

Vậy thì các bạn hãy chọn quan điểm mix âm thanh cho mình. Mà tôi nghĩ hiện nay chỉ có 2 quan điểm: mix để nghe đàng hoàng và mix để nghe giải trí.

Các bạn hãy nghe để mà so sánh nghệ thuật làm âm thanh đã bị hỏng vì quan niệm "nghe tốt trên mọi dàn máy" qua 2 bản mix của ban nhạc rock RUSH đính kèm:

1. Bài "Tom Sawyer", mix năm 1981. Dạng sóng âm thanh trong chuẩn -6dB.

2. Bài "Vapor Trail", mix năm 2002. Dạng sóng âm thanh được nâng to đến bị cắt ngang đầu.

Hai bản mix này được trích từ CD gốc và nén mp3 cùng chuẩn 128kbps 44.1kHz stereo trên SoundForge 10.

Theo các bạn, bản mix nào nghe rõ và nghe "đã"? Theo tôi thì "Tom Sawyer", âm thanh nghe rất tốt, tinh tế và có không gian 3D còn "Vapor Trail" thì quá "ồn ào và tàn tệ", mất hoàn toàn cái tinh tế của âm thanh.

chính vì vậy mới sinh ra mastering, chính vì vậy trong mastering studio thường còn có máy casette để nghe lại thử, chính vì vậy lúc master người ta phải nghe lại bản mix trong chế độ mono... chứ bác mĩx 1 bản mix tuyệt vời đến mấy phát qua radio nó cũng chỉ còn lại là mono... còn cái ví dụ bác ra chỉ là ví dụ cho limiting, chẳng liên quan gì đến "nghe tốt trên mọi dàn máy"... điều đó cũng ko thể làm dc, nhưng mục đích là tạo ra âm thanh bản mix TƯƠNG ĐỐI tốt trên mọi dàn máy....

Bởi vậy cho nên các nhà sản xuất audio đã đi đến cách mix "wall of sound" để cho bản mix được nghe "tốt" ở chế độ mono cũng như stereo và đi đến dùng kỹ thuật limiting để nâng âm thanh lên mức cao nhất để cho nhà đài không phải mất công nâng âm thanh cho lớn thêm để phát sóng. DSK có biết là kỹ thuật viên audio của đài phát thanh và TV đều có nhúng tay vào việc nâng âm thanh lên cho lớn bằng nhau để phát sóng không?

Mà cách làm sao cho stereo nghe thành mono và nâng âm thanh như vậy đã giết chết cái tinh tế trong âm nhạc rồi.

Điều duy nhất đáng sợ là âm thanh stereo bị ngược pha - âm thanh lõm, khi chuyển nghe mono thì âm thanh... mất tiêu. Điều này tôi đã có lần nói và chỉ ra trong Kỹ Thuật Mix Trên PC rồi mà. Mà rất nhiều người không nghe ra được âm thanh lõm, cứ nghĩ là âm thanh stereo!

Mastering không liên quan gì đến việc làm cho bản mix nghe tốt trên mọi dàn máy cả mà là nghệ thuật cân chỉnh âm sắc và âm lượng trong bản mix cho cân đối nhau.

Thưa chú,
cháu nghĩ phân biệt giữa "nghe tốt" và "nghe tương đối tốt" là rất quan trọng. Bởi vì "nghe tốt trên mọi dàn máy" thì có lẽ là ko bao giờ có thể cả.
Nhưng tương đối tốt với phần lớn các dàn âm thanh lại là việc khác.
Cháu xin trích lại 1 đoạn trong quyển Mastering Audio, the art of science của Bob Katz:

What is Mastering ?
"...Other times we may help the producer on problem song they just couldn't get right in the mix, or add the final touch that makes a record sounds finished and playable on a wide variety of systems"

cứ nói với bác 1 cách đơn giản là tất cả những bản nhạc nào đc in ra CD hay đĩa nhựa 1 cách chuyên nghiệp đều phải qua mastering, và mỗi bản nhạc này đều nghe tương đối tốt trên mọi dàn máy... nếu ko phải như vậy thì người ta đã ko cần studio riêng cho mastering, trong những studio chuyên nghiệp cũng chỉ có nhũng kĩ sư âm thanh lâu năm mới dám thò tay vào để master... còn những bản "master" mình làm ở nhà cùng lắm thì có thể dc gọi là pre-mastering...

Các bạn bị bọn "chuyên nghiệp" tung hỏa mù rồi

Cứ thử extract các files audio từ những CD được sản xuất từ năm 2002 trở đi mà xem (trừ audiophile CD) thì sẽ thấy kỹ thuật boosting, normalizing, limiting đầy rẫy ra đó: sóng wave đầy nghẹt màn hình (normalizing) và bị cắt đầu (limiting). Thảy các CD này vào bất kỳ dàn máy nào, trừ dàn hi-end, sẽ nghe âm thanh rất tốt và đầy đặn Vậy mastering có nghĩa là gì trong các CD này?

Chú không tranh luận vấn đề này nữa vì chú làm âm thanh để chú nghe cho chú mà và đây là cách để cho chú có việc làm.

Quan điểm về cách nghe âm nhạc, cách mix, cách thu là tùy theo mỗi người. Nhưng điều đáng phải quan tâm là: tạo ra những ca khúc, những dòng nhạc có giai điệu đẹp, nội dung tốt, thông điệp đáng để suy gẫm, tâm sự đáng để chia sẻ. Đúng không?

đấy lại là 1 chủ đề khác, đấy là vấn đề loudness... âm thanh lớn hơn có sức "quyến dũ (rũ)" cao hơn với đôi tai chính vì vậy đến tầm cuối những năm 90 càng lúc càng bị "cắt đầu" nhiều, nhưng bản nhạc thành ra mất đi dynamic... chính điều này là điều bác nói, và nó cũng hoàn toàn đúng... nhưng mình đang nói ở đây là mastering, và mastering ai cũng biết ko phải chỉ phải để chỉnh dynamic...

nói chung bác đừng hiểu nhầm, bàn luận chỉ để con hiểu biết thêm thôi...

người làm khâu mastering là người có lỗ tai " thị trường " họ chỉnh sửa bản mix tỗng thễ lại để phù hợp với thị trường tiêu dùng người mua đỉa cd
VD : ví dụ ở việt nam tôi đã có nghe hai người bàn luận so sánh hai cd của họ một bên cho là cd của tôi tốt hơn hay hơn vì với mở 1/2 volume mà đã to hơn cd của anh rồi . hoặc cd của tôi không cần eq nâng treble lên là đã sáng như vậy rồi .
người mix có thể thấy hihat không cần phải lớn . nhưng thị trường lại thich nghe hihat lớn vậy là người master phụ trách nâng hihat lớn lên
người mix thấy là vocal vậy là vừa không lòi ra ngoài nhung da số những người nghe cd diều EQ hình chử V nếu để vocal nhỏ quá thì mất luôn rồi sao vậy là người master lại phài nâng lên để eq hình chử V vẩn nghe rỏ vocal vậy thôi
có gì to tát đâu mà bàn cãi .
vấn đề cải thiện acoustic cho phòng mix nếu co tiền củng nên làm lắm chứ phòng mix hay thì mình nghe âm thanh hay củng rất sướng . nhưng nếu tài chính không đủ thì mình có thể làm sau cung vẩn không ảnh hưỡng to lớn gì . sao không ai bàn luận vấn đề làm cho phòng thu có acoustic tốt hơn vấn đề này quan trọng hơn nè . dán mut trứng thì trong phòng thu triệt tieu âm dội thu vocal nghe bí rị . rồi sau đó cho verb ảo vào làm sao hay bằng verb thật đây ?
quan điểm mix của thập niên 80,90 lỗi thời rồi . sao không ai nhận thấy cái hay của những bài mix mới sau này của nước ngoài sao mình phải thut lùi lại thập niên 90 80 để bắt chước làm giống như hồi ấy . nên nhớ bắt chước giỏi lắm thì củng không dạt dược 10/10 đâu chĩ có sáng tạo hướng đến cái mới thì mới được 10 trên 10 và có thể 11 , 12
còn vấn đề phòng thu viet nam không làm dược âm thanh 3d đây la một vài bài hát trong CD của cs thu trang
các bạn hãy nghe thử xem cái hay của người việt nam . bài hát này đã được master cho hợp với thị trường tiếng khào khào trong vocal là cái mà thi trường thích . tôi đã từng đươc nghe bài final mix chưa master khoảng 2 năm trước còn hay hơn nhiều
http://mp3.zing.vn/mp3/nghe-album/Mai-Goi-...-A.77791.7.html

tranhavan nghe cách mix này hay? Bản mix không có không gian 3D, giọng hát bị gom bó, không "thoát" rộng ra 2 bên và có tiếng vang nhiều, không nằm chung không gian nhạc đệm vì, như chú nhận xét: nhạc đệm thì rộng nhưng không vòm và không có không gian chiều sâu.

bài mix này thật sự hay nếu chú có thể hiểu được ý dồ người mix verb nhiều verb dài tao chiều sâu cho giọng hát verb ngắn để tao chiều rộng nhưng không dung delay vì đây không phải là một bài rock nên không cần phài là không gian rộng như vậy. người nghe có thể cảm nhận được cái buồn lẻ loi trongkhông gian căn phòng có chiều ngang vửa nhưng rất sâu thăm thẳm . giong hát với verb dài nhiều hơn đó là tương phản để tao chiều rộng vừa cho nhạc đệm . khi nghe bản mix cung như chú đã nhận xét có phải là vửa nghe vocal thì chú nhận ra dược chiều sâu vocal và chiều rộng của nhac đệm . và còn điếu nữa mix cung có thể truyền thêm cảm xúc cho bài nhạc VD khi chú nghe âm thanh tầng số thấp thì cảm giác sẽ rất buồn bực . tầng số cao tao giác vui tươi . verb nhiều sẽ cảm thấy lung linh rực rỡ .
đó có phải là một cách mix hay đáng học hỏi không ?

Chú vẫn khẳng định là bản mix "Mãi Gọi Người Tình Ơi" không thể hiện được không gian 3D của không gian nhỏ.

Cách giải thích của tranhavan chứng minh cho quan điểm nghe và mix âm thanh khác nhau của mỗi người. Đa số người nghe chuộng cách mix này, thế cho nên chú cũng đã "bị" bạn nhạc sĩ, khách hàng nhận xét là các bản mix của chú nghe làm sao đó... nghe không hay. Vì là "quan điểm" nên chú không giải thích và tranh luận.

Theo quan điểm của chú, bản mix phải cân đối về âm sắc từ trầm đến cao và phải thể hiện không gian biểu diễn. Người soạn hòa âm giỏi bám theo tình cảm của giai điệu để chọn nhạc cụ (=màu sắc âm thanh) và phối âm, phối khí (=màu sắc cảm xúc). Và người mix cũng phải hiểu ý đồ của người soạn hòa âm mà mix.

Chẳng hạn như bản mix đính kèm: "Ariel" (Rick Wakerman & Mario Fasciano), tuy có không gian 3D nhưng tổng thể bản mix nghe bay trên đầu vì được mix "trong trẻo", nặng về âm sắc cao. Theo chú, bản mix này "mỏng" vì thiếu nền.

Như chú đã nói: đụng đến "quan điểm" thì... không thể tranh luận được.

vâng chú nói đúng thật khó tranh luận về quan điễm mix của mỗi người . nhưng mix là viec làm công chúng chúng ta không thể mix một bài thật hay theo quan diểm của mình rồi chỉ để cho riêng mình hoặc số ít người giống mình nghe thôi .
cảm ơn chú nhiều .

Con cũng mới tiếp cận về âm thanh mà thôi...nhưng theo cách con nghe Tom_Sawyer__Rush__1981.mp3 và Vapor_Trail__Rush__2002.mp3,thì con cảm thấy Tom_Sawyer__Rush__1981.mp3 rất đều về mặt âm thanh,có độ sâu rộng.Còn bài Vapor_Trail__Rush__2002.mp3 thì âm thanh nát quá,nền bass quá lớn,rock organ cũng quá lớn,đè cả kick drum va snare lẫn vocal.
Đây là cách nghe của con,con chỉ thích nhận xét những ca khúc mà chú đưa lên cho chúng con phân biệt
Và cuối cùng là chú cảm nhận thế nào về 2 bài trên..Quan điểm nghe âm thanh của con co sai không?Mong chú cho con ý kiến để con co thể rút kinh nghiệm trong việc thẩm định âm thanh.

Con chào chú Tâm, con có 1 góp ý nho nhỏ với riêng chú : Chú không cần phải tranh cãi là gì nhiều với thành viên có tên Guest_tranhavan_*, khoan hãy nói đến quan điểm mix của mỗi người, khoan hãy phân cao thấp.
Con thấy những người có tai nghe như Guest_tranhavan_* bây giờ là đa số chú ơi, chú có thấy mất thời gian không ? dạ xin thưa chú , có thể con không được ăn học như người ta nhưng con có đôi tai nghe âm thanh hơn người ta, con xin khẳng định là rất cần 1 đôi tai tinh tế, và con nghĩ rằng ít ai tự nhận mình là ngu dốt ngoài chỉnh bản thân con người ta.Bản mix Tom_Sawyer__Rush__1981.mp3 nghe có không gian 3D và có những điều mà con nghe và hiểu được nó, nghệ thuật âm thanh chân chính không có chỗ cho kẻ nói xằng bậy, riêng Guest_tranhavan_* không hiểu và với cách nghĩ đó mãi mãi là không hiểu trong cái mớ âm thanh hỗn độn và sự ngu muội, nghe qua bài "Mãi Gọi Người Tình Ơi" , con đủ hiểu anh ta luôn nghe và mix thể loại nhạc trẻ bây giờ, xin khẳng định 1 lần nữa là nghe vocal đập và phả ngay vào mặt ngây khó chịu cho người nghe, vấn đề hòa âm đẹp hay xấu con không bàn ở đây.
Cái con cần nói là không gian âm thanh giữa vocal và nhạc cụ đệm ra sao . con nghĩ từ giờ chúng ta không nên bài cãi nữa, đây là 1 diễn đàn của người Việt yêu cái đẹp trong nghệ thuật âm thanh và âm nhạc, chứ không phải lên đây mà cãi ai sai ai đúng , chú là admin chú có đặc quyền........
Diễn đàn này thông qua chú Tâm muốn hướng những con người trẻ đầy năng động và nhiệt huyết chúng ta đến với âm nhạc đích thực, vươn ra tầm thế giới nếu chúng ta muốn....
Tại sao chúng ta không đem khả năng thể hiện cho nước ngoài họ thấy con người Việt mình giỏi mà toàn đi cổ xúy những cái lố bịch, (con xin lỗi chú Tâm cho con nói thẳng), họ tham gia diễn đàn với mục đích học hỏi hay mục đích khác, hay họ bị mấy cái Studio trông máy móc hoành tráng lóa mắt rồi.
Con xin dừng kẻo con ăn nói lung tung ở đây mất, chúc chú Tâm sức khỏe dồi dào

Bạn tranhavan ơi!!!!!!!! bài Mãi Gọi Người Tình Ơi này nghe vocal lộ ra trước nhiều quá (kiểu mix nhạc thị trường)...giọng ca sĩ mỏng quá,ngắn quá nên mix "ăn gian" reverb,nền bass hơi lớn,nghe snare không rõ,kick quá nặng không hợp với snare này,tom drum nặng bass quá nghe dầy nhưng không hợp với style này...nhạc nền có độ rộng hai bên..nhưng không có chiều sâu,vì piano và violon nổi lên trên quá.nếu piano và violon lùi vào trong chút thì sẽ tạo được độ sâu.
Cuối cùng: MIX NHẠC THỊ TRƯỜNG thì good,...không bàn cãi.......

Con nhận xét bài Mãi Gọi Người Tình Ơi như vậy chú TÂM thấy sao?chú cho con ý kiến để rút kinh nghiệm
Mong chú cho vài lời nhận xét.....!!!!!!!!!!!

Con xem link này:

http://diendan.giaidieuxanh.vn/index.php?showtopic=1643

Cách đúng nhất để hiểu âm thanh 3D là so sánh các bản mix của Việt Nam với bản mix của Mỹ.

Con đã nghe rất nhiều nhạc MỸ..Con cần một người am hiểu như chú nhận xét cách nghe của con.
Vì nếu con nghe nhạc Việt và so sánh với nhạc MỸ,mà không có người đánh giá cách nghe của con thì cũng như không......giống như nghe KINH mà không có người GIÁC NGỘ.....

Con cũng mới tiếp cận về âm thanh mà thôi...nhưng theo cách con nghe Tom_Sawyer__Rush__1981.mp3 và Vapor_Trail__Rush__2002.mp3,thì con cảm thấy Tom_Sawyer__Rush__1981.mp3 rất đều về mặt âm thanh,có độ sâu rộng.Còn bài Vapor_Trail__Rush__2002.mp3 thì âm thanh nát quá,nền bass quá lớn,rock organ cũng quá lớn,đè cả kick drum va snare lẫn vocal.
Đây là cách nghe của con,con chỉ thích nhận xét những ca khúc mà chú đưa lên cho chúng con phân biệt
Và cuối cùng là chú cảm nhận thế nào về 2 bài trên..Quan điểm nghe âm thanh của con co sai không?Mong chú cho con ý kiến để con co thể rút kinh nghiệm trong việc thẩm định âm thanh.